اشاره: فؤاد صادقي، مدير مسئول سايت اينترنتي بازتاب كه دانش آموخته رشته مهندسي عمران است با تجربه ۱۲ ساله روزنامه نگاري تحليلي توانسته است با هدايت يكي از سايت هاي اينترنتي تأثيرگذار، جايگاه خاصي را در بين مخاطبان حرفه اي و غيرحرفه اي پيدا كند.
هر چند كه به باور او قبل از آنكه به كلام افراد نگاه كنند سعي مي كنند طيف فكري او را ارزيابي كنند، البته اين تفكر اوست و شايد هم در ميان روزنامه نگاران كمتر طرفداري داشته باشد.
عليرغم اين نگاه غيرحرفه اي، بايد گفت كه بازتاب توانسته است در بين ساير خبرگزاريهاي اينترنتي جاي خود را به خوبي باز كند هر چند كه نسبت به آمار ارائه شده از سوي وي در زمينه مراجعه مخاطبان به اين سايت ترديدهايي وجود دارد.
با او در زمينه شكل گيري اين رسانه تأثيرگذار سياسي گفتگويي انجام داده ايم كه در پي مي آيد.
* سايت اينترنتي بازتاب چه زماني راه اندازي شد؟
- بازتاب از آذرماه سال ۸۱ بر روي شبكه اينترنتي قرار گرفت، البته يك ماه قبل از آن نيز به صورت آزمايشي فعاليت مي كرد.
* هدف از ايجاد سايت بازتاب چيست؟
- در مقطعي از زمان كه سايت بازتاب به وجود آمد، اوج ركود مطبوعات كاغذي كشور بود. بعد از توقيف گسترده مطبوعات درسال ،۷۹ عملاً در سالهاي۸۲ _ ۸۱ افكار عمومي با مطبوعات ارتباطش كمتر شده بود و صدا و سيما نيز ارتباط خوبي با مردم نداشت و در آن شرايط نيز خلأ خبري در افكار عمومي وجود داشت. اگر اين خلأ خبري توسط رسانه هاي فعال داخلي پوشش داده نمي شد رسانه هاي خارجي، شبكه هاي ماهواره اي، راديوهاي بيگانه و سايتهاي اينترنتي خارجي اين نياز را برطرف مي كردند. به همين دليل سايت اطلاع رساني در جهت افكار عمومي ايرانيان با ادبيات غيرحكومتي و غيررسمي، اما در چارچوب خطوط قرمز نظام تأسيس كرديم. گرچه در اين چارچوب سايتهاي اينترنتي ديگري نيز اين كار را انجام مي دادند. اگر در چارچوب نظام درست
ما مانند هر رسانه اي ديگر داراي اخبار توليدي و بازتوليدي هستيم، اخبار بازتوليدي اخباري هستند كه به نقل از رسانه هاي ديگر پوشش داده مي شود و اخبار توليدي اخباري هستند كه منابع خبري و خبرنگاران افتخاري آن را تهيه مي كنند. حجم اخبار توليدي بازتاب كمتر از يك چهارم است. اخبار باز توليدي به جهت اعتبار، حجم مخاطبان، كيفيت مخاطبان و اشخاص در جامعه مؤثر هستند. ناگفته نماند كه بازتاب سعي مي كند منابع خبري خود را منتشر كند.
* چرا اخباري كه هيچ سايتي ندارد قبل از آن در بازتاب هست؟
- اخبار متفاوت است. اگر منظور شما تحولاتي است كه اتفاق مي افتد مثل دستگيري صدام، به دليل سيكل كوچك و فشرده كارخبري در بازتاب و برخلاف ساير خبرگزاريهاي خبري عمليات تأييد خبر و انعكاس بر روي اينترنت كمتر است از اين رو زودتر از همه روي سايت اينترنتي مي رود.
ولي اگر منظور اخبار اختصاصي است، خبري را فقط سايت بازتاب دارد كه بقيه به نقل از بازتاب آن را مي زنند، طبيعتاً هر رسانه اي به حوزه اي دسترسي بهتري دارد، بعضي ها با دولت، گروهي با قوه قضائيه و غيره تعامل خبري دارند. داشتن اخبار اختصاصي امتياز حرفه اي رسانه است و در واقع به عنوان خبرهايي كه رسانه را به منبع انحصاري تبديل مي كند.
* سايت بازتاب با كدام حوزه ها بيشتر در ارتباط است؟
- معمولا دستگاه قضايي، مجموعه نهادهايي كه كار امنيت كشور را پيگيري مي كنند پرونده هسته اي، مسائل خارجي كه با جديت بيشتري به آنها مي پردازيم، بنابراين اخبار دسته اول و پيش بيني هاي نزديكتري كه قرار است اتفاق بيافتد منتشر مي كنيم.
* سايت بازتاب بيشتر تحليل مي كند، يا خبر ارائه مي كند؟
- حدود ۳۰ درصد مطالب توليدي ما مطالب تحليلي است و احساس مي كنيم كه مشكل كشور ما، نبود تحليل گر است. ما در جامعه فقدان تحليل گر را داريم به طوري كه رسانه هاي ما جنبه روابط عمومي دارند تا يك رسانه و يا يك رسانه چندگانه باشند و يا برخي از رسانه هاي ما اغلب اخبار رسانه هاي خارجي را ترجمه مي كنند و گاهي سخنان و مواضع افراد جناح هاي سياسي داخلي را منعكس مي كنند، اين يك ضعف بسيار جدي است براي رسانه هاي كشور و اصولا چنين رسانه هايي در عرف حرفه اي رسانه قلمداد نمي شوند، در واقع بلندگوي تبليغاتي هستند و صرفاً نقش انتقال اطلاعات را دارند همانطور كه رسانه نسبت به تأمين خبر تعهد دارد لذا بايد نسبت به نيازهاي تحليلي مخاطب خود متعهد باشد و بتواند تحقيقاتي متفاوت و عميق تري از ادبيات و نيازهاي مخاطب خود تحويل دهد. اگر چنين اتفاقي نيافتد طبيعتاً مردم شايد خبر خود را از رسانه هاي داخلي بگيرند ولي تحليل آن را از رسانه هاي خارجي دريافت مي كنند.همين موضوع باعث شده كه يك بحران عدم اعتماد ميان مردم و مسئولان شكل بگيرد چون مخاطب داخلي از تحليلي كه در جامعه اتفاق مي افتد قانع نمي شود. به همين دليل احساس مي كنيم كه نيازهاي تحليلي اولويت كمتري نسبت به نيازهاي خبري ندارند و نسبت به آنها توجه ويژه اي داريم.
* اشكالاتي كه شمرديد مسئول آن خبرنگاران يا صاحبان رسانه ها هستند؟
- يكي از اشكالاتي كه در سيستم رسانه اي كشور وجود دارد اين است كه بيش از ۹۵درصد رسانه هاي كشور ما دولتي هستند، و آنها موظف هستند كه درخواستها و سياست گذاريهاي دولت را انجام دهند. البته رسانه هاي دولتي در دنيا زياد داريم مثلا ً C .B.B رسانه اي دولتي است و تقريباً كل بودجه آن كه شايد ميلياردها پوند باشد را دولت بريتانيا تأمين مي كند اما دولت تأمين كننده بودجه است ولي سياست گذاري صرف آن را خود هيأت امنا ي بي.بي.سي و سردبيران به صورت تخصصي تعيين مي كنند. مانند ماجراي ديويد كي و يا جنگ عراق كه مواضع آن فرق مي كرد. ولي در كشور ما چنين چيزي ديده نمي شود و خبرنگاران و تحليل گران در كشور ما يك استعدادهاي زنده به گور شده هستند، چون به آنها اجازه فكركردن داده نمي شود. ممكن است اشتباه كنند ولي اگر ما فرصت اشتباه كردن را ندهيم، كارشناسان ما فعال نمي شوند و اين جايگاه را به خارجي ها تقديم كرديم كه با منافع ملي ما قطعاً تناقض دارد و زيان اين مسأله به مراتب بيشتر از آن است كه چند درصد از خبرنگاران ما اشتباه كنند.
* چرا در سايت بازتاب به بخش دانش و فناوري نمي پردازيد؟
- حوزه دانش و فناوري حوزه هاي تخصصي است و نگاه  ما اين است كه اگر ما اين مطالب را در سايت معرفي كنيم شايد عوارض منفي داشته باشد و اگر ما بفهميم كه در حوزه دانش و فناوري از نظر مصالح ملي دچار خطر مي شود و به ما منتقل شود قطعاً پيگيري خواهيم كرد و شايد اين ضعف به خاطر منتقل نشدن اطلاعات است.
اخباري كه مي خواهند به ما منتقل كنند از طريق پست داخلي سايت و يا از طريق ايميل صورت مي گيرد.
* از نظرات چه كارشناساني در سايت اينترنتي استفاده مي كنيد؟
- از كارشناساني كه ديدگاه جناحي نداشته باشند زيرا اكثر كارشناساني كه نظراتي را ابراز مي كنند وابسته به يك جناح و گروه سياسي هستند و در ارائه نظرات بيشتر ملاحظات گروهي را مي كنند تا اصل نظريه كارشناسي ،به همين دليل ما از كارشناساني كه كمتر معذوريت دارند استفاده مي كنيم و براي همين كمتر نام كارشناسان را اعلام مي كنيم. براي اينكه در كشور ما اين فرهنگ جا نيافتاده است كه اگر كارشناس نظري كارشناسي بدهد و اين نظر كارشناسي او نزديك به طيف ديگري باشد در اين باره تأمل مي شود و از مشكلات ديگر اين است كه ابتدا به نام گوينده نگاه مي شود سپس به حرفي كه زده است. زمان به روز شدن سايت ما از ۱۰ صبح تا ۲ بعدازظهر است و اگر اخبار خاصي نيز در اين باره اتفاق بيافتد در همان زمان استفاده خواهد شد. در مقطع انتخابات رياست جمهوري ما با ترافيك بالايي مواجه بوديم به طوري كه در روز انتخابات، ۴ تير ماه بيش از يك ميليون بازديد كننده داشتيم. بيننده صفحه اول بازتاب روزانه بيشتر از ۱۰۰ هزار نفر است و مجموع بينندگان (لينك و جستجو) معمولاً ۳۵۰ هزار نفر در روز است.
* علت توقيف بازتاب چه بود؟
-در حكم بازپرس كاركنان دولت نقض مصوبات شوراي امنيت ملي مطرح بود كه اين شكايت در ۱۰ مرداد ماه ارائه شده است. اين شكايت از چند منظر داراي اشكال حقوقي است:
در واقع بازتاب سايت اينترنتي است و برابر قانون مطبوعات يا هر قانون ديگري بايد نسبت به توقيف سايت اينترنتي به آن پرداخته شود. اين كار در مورد سايت هاي اينترنتي نقض قوانين است.
دوم اين كه شكايت شوراي عالي امنيت ملي از بازتاب مربوط به ۷۵ روز قبل است و مشخص نيست چرا در شرايط خودش رسيدگي نشده است و طي اين ۷۵ روز هيچ گونه احضار و بازپرسي صورت نگرفته است. لذا اين موضوع بحث صوري بودن شكايت را تقويت مي كند.
به اين جهت بايد جلسه اي در دادسرا برگزار مي شد و نه بعد از ۷۵ روز بدون اطلاع اقدام به توقيف سايت بازتاب كنند. سومين ايراد وارده اين است كه دبيرخانه شوراي امنيت ملي بلافاصله بعد از توقيف به دادستاني تهران اعلام كرد كه از بازتاب شكايتي نداريم و خواستار رفع توقيف آن شده اند.
اما به نظر مي رسد علت اصلي انتقاد اخير از بازتاب به خاطر انتشار برخي اخبار پرونده هاي مفاسد اقتصادي است.
لذا به نظر مي رسد اين رويه يك واكنش شخصي و سازماني است. البته مسئولان قضايي شايد به خاطر انتشار مدارك ديگري كه بازتاب قصد انتشار آن را داشت براي پيشگيري از آن اقدام به صدور حكم كرده اند.
حكم دادگاه برابر اصل ۱۵۶ قانون اساسي بند ۵ آن پيشگيري از وقوع جرم مطرح است و به طور شگفت آوري اين بند را براي توقيف استفاده كرده اند.
* سايت بازتاب از طرف چه نهاد يا كسي حمايت مي شود؟
سايت بازتاب به صورت مستقل از نظر تشكيلاتي به دليل نوع كار و جايگاه آن با خيلي از مسئولان نظام در ارتباط مستقيم است و اكثر قريب به اتفاق مسئولين رده اول نسبت به گردانندگان بازتاب شناخت نزديكي دارند.
بنابر اين ما به هيچ نهاد و حوزه اي وابسته نيستيم و اگر به نهاد يا حوزه اي وابسته بوديم بايد آن نهاد و حوزه در مورد بسته شدن سايت موضع مي گرفتند كه تاكنون چنين اتفاقي نيفتاده است و خودمان در حال پيگيري براي بازشدن هستيم.
* آيا تاكنون با مشكلي برخورد كرده ايد كه كارتان به دادگاه كشيده شود يا خير؟
تاكنون حدود ۳۰ مورد شكايت داشته ايم كه تعدادي از آنها قرار كفالت خورده و به دادسرا برگشت داده شده است. از جمله شكايت هاي مطرح شكايت روزنامه همشهري است كه براي اين شكايت نيز قرار كفالت صادر شده است.
اكثر قريب به اتفاق شكاياتي كه شده اغلب منجر به بركناري افراد مسئول شده است. مثلاً اگر ما به فساد اقتصادي مسئولي اشاره كرديم و آن مسئول از ما شكايت كرد كه بعد از رسيدگي به شكايت خود مسئول بركنار شده است.
*شما به اخلاق حرفه اي پاي بند هستيد؟
اخلاق حرفه اي در تمام مطبوعات دنيا عبارت از ۳ اصل است:
۱- منبع خبر را افشا نكنيد
۲- دروغ ننويسيد
۳- اگر اشتباه كرديد، عذرخواهي كنيد.
ولي در كشور ما اخلاق حرفه اي با اخلاق روزنامه نگاري مخلوط شده است و فرقي بين آنها نيست.
در مورد صحت و سقم اخبار براي خود يك اطمينان حرفه اي تعريف كرده ايم كه به صحت آن پي ببريم به طوري كه حتي قاضي به متهم به قتل وقتي حكم مي دهد بيشتر بر اساس ۹۵ درصد شواهد و قرائن است و احكام به صددرصد نمي رسد.
ما در مورد اطمينان حرفه اي خود اگر به دوسوم وقوع تخلف اطمينان پيدا كنيم خبر را منتشر مي كنيم كه رسانه ها معمولاً به ۱۰۰درصد صحت آن دسترسي ندارند و اين نشان دهنده عدم صحت و سقم كار رسانه اي است.
اگر تصور كنيد كه روزنامه نگاري بدون تحقيق خبري را منتشر مي كند خلاف اخلاق حرفه اي عمل كرده است. وقتي خبري را رسانه منتشر مي كند طرفين مختلف آن را اصلاح مي كنند. حالا اگر اين كار را نكنيم بايد هميشه تحت سانسور باشيم كه اتفاقي نيافتد.
* شرايط قبول منابع از سوي شما چيست؟
منابع در چند دسته طبقه بندي مي شوند:
منابع موثق، منابعي هستند كه به صحت و سقم آنها اطمينان داريم كه معمولاً مراجع قانوني هستند.
منابع مطمئن، منابعي كه معمولاً اخبار تا حد قابل قبولي ارائه مي كنند چون ارتباطي با دستگاه هاي قانوني دارند.
منابع مادي، اين اخبار اغلب از ۵۰درصد از صحت و اعتبار برخوردارند و بايستي مورد بررسي قرار گيرند.
منابع غير رسمي و اخبار دريافتي، اين اخبار حدود ۲۰ درصد داراي صحت هستند و پيگيري زيادي لازم دارد كه عمده كار خبري را خودمان بايد انجام دهيم.
*شكايتي كه از شما شده در مورد اخبار است يا تحليل ها؟
شكايتي كه اكنون شده در مورد تحليل ها و مواضع حرفه اي در مورد پرونده هسته اي است.
در مورد اخبار نيز شكايتي داشته ايم، مثلا در مورد قاچاق نفت كه از منابع موثق است كه مدارك آن را به دادگاه ارائه داديم و آن نهاد به دليل نشر اكاذيب شكايت كرده است. بدون اين كه ادله اي بر رد نشر اكاذيب ارائه كند.
ما مانند هر رسانه اي ديگر داراي اخبار توليدي و بازتوليدي هستيم، اخبار بازتوليدي اخباري هستند كه به نقل از رسانه هاي ديگر پوشش داده مي شود و اخبار توليدي اخباري هستند كه منابع خبري و خبرنگاران افتخاري آن را تهيه مي كنند. حجم اخبار توليدي بازتاب كمتر از يك چهارم است. اخبار باز توليدي به جهت اعتبار، حجم مخاطبان، كيفيت مخاطبان و اشخاص در جامعه مؤثر هستند. ناگفته نماند كه بازتاب سعي مي كند منابع خبري خود را منتشر كند.
* چرا اخباري كه هيچ سايتي ندارد قبل از آن در بازتاب هست؟
- اخبار متفاوت است. اگر منظور شما تحولاتي است كه اتفاق مي افتد مثل دستگيري صدام، به دليل سيكل كوچك و فشرده كارخبري در بازتاب و برخلاف ساير خبرگزاريهاي خبري عمليات تأييد خبر و انعكاس بر روي اينترنت كمتر است از اين رو زودتر از همه روي سايت اينترنتي مي رود.
ولي اگر منظور اخبار اختصاصي است، خبري را فقط سايت بازتاب دارد كه بقيه به نقل از بازتاب آن را مي زنند، طبيعتاً هر رسانه اي به حوزه اي دسترسي بهتري دارد، بعضي ها با دولت، گروهي با قوه قضائيه و غيره تعامل خبري دارند. داشتن اخبار اختصاصي امتياز حرفه اي رسانه است و در واقع به عنوان خبرهايي كه رسانه را به منبع انحصاري تبديل مي كند.
* سايت بازتاب با كدام حوزه ها بيشتر در ارتباط است؟
- معمولا دستگاه قضايي، مجموعه نهادهايي كه كار امنيت كشور را پيگيري مي كنند پرونده هسته اي، مسائل خارجي كه با جديت بيشتري به آنها مي پردازيم، بنابراين اخبار دسته اول و پيش بيني هاي نزديكتري كه قرار است اتفاق بيافتد منتشر مي كنيم.
* سايت بازتاب بيشتر تحليل مي كند، يا خبر ارائه مي كند؟
- حدود ۳۰ درصد مطالب توليدي ما مطالب تحليلي است و احساس مي كنيم كه مشكل كشور ما، نبود تحليل گر است. ما در جامعه فقدان تحليل گر را داريم به طوري كه رسانه هاي ما جنبه روابط عمومي دارند تا يك رسانه و يا يك رسانه چندگانه باشند و يا برخي از رسانه هاي ما اغلب اخبار رسانه هاي خارجي را ترجمه مي كنند و گاهي سخنان و مواضع افراد جناح هاي سياسي داخلي را منعكس مي كنند، اين يك ضعف بسيار جدي است براي رسانه هاي كشور و اصولا چنين رسانه هايي در عرف حرفه اي رسانه قلمداد نمي شوند، در واقع بلندگوي تبليغاتي هستند و صرفاً نقش انتقال اطلاعات را دارند همانطور كه رسانه نسبت به تأمين خبر تعهد دارد لذا بايد نسبت به نيازهاي تحليلي مخاطب خود متعهد باشد و بتواند تحقيقاتي متفاوت و عميق تري از ادبيات و نيازهاي مخاطب خود تحويل دهد. اگر چنين اتفاقي نيافتد طبيعتاً مردم شايد خبر خود را از رسانه هاي داخلي بگيرند ولي تحليل آن را از رسانه هاي خارجي دريافت مي كنند.همين موضوع باعث شده كه يك بحران عدم اعتماد ميان مردم و مسئولان شكل بگيرد چون مخاطب داخلي از تحليلي كه در جامعه اتفاق مي افتد قانع نمي شود. به همين دليل احساس مي كنيم كه نيازهاي تحليلي اولويت كمتري نسبت به نيازهاي خبري ندارند و نسبت به آنها توجه ويژه اي داريم.
* اشكالاتي كه شمرديد مسئول آن خبرنگاران يا صاحبان رسانه ها هستند؟
- يكي از اشكالاتي كه در سيستم رسانه اي كشور وجود دارد اين است كه بيش از ۹۵درصد رسانه هاي كشور ما دولتي هستند، و آنها موظف هستند كه درخواستها و سياست گذاريهاي دولت را انجام دهند. البته رسانه هاي دولتي در دنيا زياد داريم مثلا ً C .B.B رسانه اي دولتي است و تقريباً كل بودجه آن كه شايد ميلياردها پوند باشد را دولت بريتانيا تأمين مي كند اما دولت تأمين كننده بودجه است ولي سياست گذاري صرف آن را خود هيأت امنا ي بي.بي.سي و سردبيران به صورت تخصصي تعيين مي كنند. مانند ماجراي ديويد كي و يا جنگ عراق كه مواضع آن فرق مي كرد. ولي در كشور ما چنين چيزي ديده نمي شود و خبرنگاران و تحليل گران در كشور ما يك استعدادهاي زنده به گور شده هستند، چون به آنها اجازه فكركردن داده نمي شود. ممكن است اشتباه كنند ولي اگر ما فرصت اشتباه كردن را ندهيم، كارشناسان ما فعال نمي شوند و اين جايگاه را به خارجي ها تقديم كرديم كه با منافع ملي ما قطعاً تناقض دارد و زيان اين مسأله به مراتب بيشتر از آن است كه چند درصد از خبرنگاران ما اشتباه كنند.
* چرا در سايت بازتاب به بخش دانش و فناوري نمي پردازيد؟
- حوزه دانش و فناوري حوزه هاي تخصصي است و نگاه  ما اين است كه اگر ما اين مطالب را در سايت معرفي كنيم شايد عوارض منفي داشته باشد و اگر ما بفهميم كه در حوزه دانش و فناوري از نظر مصالح ملي دچار خطر مي شود و به ما منتقل شود قطعاً پيگيري خواهيم كرد و شايد اين ضعف به خاطر منتقل نشدن اطلاعات است.
اخباري كه مي خواهند به ما منتقل كنند از طريق پست داخلي سايت و يا از طريق ايميل صورت مي گيرد.
* از نظرات چه كارشناساني در سايت اينترنتي استفاده مي كنيد؟
- از كارشناساني كه ديدگاه جناحي نداشته باشند زيرا اكثر كارشناساني كه نظراتي را ابراز مي كنند وابسته به يك جناح و گروه سياسي هستند و در ارائه نظرات بيشتر ملاحظات گروهي را مي كنند تا اصل نظريه كارشناسي ،به همين دليل ما از كارشناساني كه كمتر معذوريت دارند استفاده مي كنيم و براي همين كمتر نام كارشناسان را اعلام مي كنيم. براي اينكه در كشور ما اين فرهنگ جا نيافتاده است كه اگر كارشناس نظري كارشناسي بدهد و اين نظر كارشناسي او نزديك به طيف ديگري باشد در اين باره تأمل مي شود و از مشكلات ديگر اين است كه ابتدا به نام گوينده نگاه مي شود سپس به حرفي كه زده است. زمان به روز شدن سايت ما از ۱۰ صبح تا ۲ بعدازظهر است و اگر اخبار خاصي نيز در اين باره اتفاق بيافتد در همان زمان استفاده خواهد شد. در مقطع انتخابات رياست جمهوري ما با ترافيك بالايي مواجه بوديم به طوري كه در روز انتخابات، ۴ تير ماه بيش از يك ميليون بازديد كننده داشتيم. بيننده صفحه اول بازتاب روزانه بيشتر از ۱۰۰ هزار نفر است و مجموع بينندگان (لينك و جستجو) معمولاً ۳۵۰ هزار نفر در روز است.
* علت توقيف بازتاب چه بود؟
-در حكم بازپرس كاركنان دولت نقض مصوبات شوراي امنيت ملي مطرح بود كه اين شكايت در ۱۰ مرداد ماه ارائه شده است. اين شكايت از چند منظر داراي اشكال حقوقي است:
در واقع بازتاب سايت اينترنتي است و برابر قانون مطبوعات يا هر قانون ديگري بايد نسبت به توقيف سايت اينترنتي به آن پرداخته شود. اين كار در مورد سايت هاي اينترنتي نقض قوانين است.
دوم اين كه شكايت شوراي عالي امنيت ملي از بازتاب مربوط به ۷۵ روز قبل است و مشخص نيست چرا در شرايط خودش رسيدگي نشده است و طي اين ۷۵ روز هيچ گونه احضار و بازپرسي صورت نگرفته است. لذا اين موضوع بحث صوري بودن شكايت را تقويت مي كند.
به اين جهت بايد جلسه اي در دادسرا برگزار مي شد و نه بعد از ۷۵ روز بدون اطلاع اقدام به توقيف سايت بازتاب كنند. سومين ايراد وارده اين است كه دبيرخانه شوراي امنيت ملي بلافاصله بعد از توقيف به دادستاني تهران اعلام كرد كه از بازتاب شكايتي نداريم و خواستار رفع توقيف آن شده اند.
اما به نظر مي رسد علت اصلي انتقاد اخير از بازتاب به خاطر انتشار برخي اخبار پرونده هاي مفاسد اقتصادي است.
لذا به نظر مي رسد اين رويه يك واكنش شخصي و سازماني است. البته مسئولان قضايي شايد به خاطر انتشار مدارك ديگري كه بازتاب قصد انتشار آن را داشت براي پيشگيري از آن اقدام به صدور حكم كرده اند.
حكم دادگاه برابر اصل ۱۵۶ قانون اساسي بند ۵ آن پيشگيري از وقوع جرم مطرح است و به طور شگفت آوري اين بند را براي توقيف استفاده كرده اند.
* سايت بازتاب از طرف چه نهاد يا كسي حمايت مي شود؟
سايت بازتاب به صورت مستقل از نظر تشكيلاتي به دليل نوع كار و جايگاه آن با خيلي از مسئولان نظام در ارتباط مستقيم است و اكثر قريب به اتفاق مسئولين رده اول نسبت به گردانندگان بازتاب شناخت نزديكي دارند.
بنابر اين ما به هيچ نهاد و حوزه اي وابسته نيستيم و اگر به نهاد يا حوزه اي وابسته بوديم بايد آن نهاد و حوزه در مورد بسته شدن سايت موضع مي گرفتند كه تاكنون چنين اتفاقي نيفتاده است و خودمان در حال پيگيري براي بازشدن هستيم.
* آيا تاكنون با مشكلي برخورد كرده ايد كه كارتان به دادگاه كشيده شود يا خير؟
تاكنون حدود ۳۰ مورد شكايت داشته ايم كه تعدادي از آنها قرار كفالت خورده و به دادسرا برگشت داده شده است. از جمله شكايت هاي مطرح شكايت روزنامه همشهري است كه براي اين شكايت نيز قرار كفالت صادر شده است.
اكثر قريب به اتفاق شكاياتي كه شده اغلب منجر به بركناري افراد مسئول شده است. مثلاً اگر ما به فساد اقتصادي مسئولي اشاره كرديم و آن مسئول از ما شكايت كرد كه بعد از رسيدگي به شكايت خود مسئول بركنار شده است.
*شما به اخلاق حرفه اي پاي بند هستيد؟
اخلاق حرفه اي در تمام مطبوعات دنيا عبارت از ۳ اصل است:
۱- منبع خبر را افشا نكنيد
۲- دروغ ننويسيد
۳- اگر اشتباه كرديد، عذرخواهي كنيد.
ولي در كشور ما اخلاق حرفه اي با اخلاق روزنامه نگاري مخلوط شده است و فرقي بين آنها نيست.
در مورد صحت و سقم اخبار براي خود يك اطمينان حرفه اي تعريف كرده ايم كه به صحت آن پي ببريم به طوري كه حتي قاضي به متهم به قتل وقتي حكم مي دهد بيشتر بر اساس ۹۵ درصد شواهد و قرائن است و احكام به صددرصد نمي رسد.
ما در مورد اطمينان حرفه اي خود اگر به دوسوم وقوع تخلف اطمينان پيدا كنيم خبر را منتشر مي كنيم كه رسانه ها معمولاً به ۱۰۰درصد صحت آن دسترسي ندارند و اين نشان دهنده عدم صحت و سقم كار رسانه اي است.
اگر تصور كنيد كه روزنامه نگاري بدون تحقيق خبري را منتشر مي كند خلاف اخلاق حرفه اي عمل كرده است. وقتي خبري را رسانه منتشر مي كند طرفين مختلف آن را اصلاح مي كنند. حالا اگر اين كار را نكنيم بايد هميشه تحت سانسور باشيم كه اتفاقي نيافتد.
* شرايط قبول منابع از سوي شما چيست؟
منابع در چند دسته طبقه بندي مي شوند:
منابع موثق، منابعي هستند كه به صحت و سقم آنها اطمينان داريم كه معمولاً مراجع قانوني هستند.
منابع مطمئن، منابعي كه معمولاً اخبار تا حد قابل قبولي ارائه مي كنند چون ارتباطي با دستگاه هاي قانوني دارند.
منابع مادي، اين اخبار اغلب از ۵۰درصد از صحت و اعتبار برخوردارند و بايستي مورد بررسي قرار گيرند.
منابع غير رسمي و اخبار دريافتي، اين اخبار حدود ۲۰ درصد داراي صحت هستند و پيگيري زيادي لازم دارد كه عمده كار خبري را خودمان بايد انجام دهيم.
*شكايتي كه از شما شده در مورد اخبار است يا تحليل ها؟
شكايتي كه اكنون شده در مورد تحليل ها و مواضع حرفه اي در مورد پرونده هسته اي است.
در مورد اخبار نيز شكايتي داشته ايم، مثلا در مورد قاچاق نفت كه از منابع موثق است كه مدارك آن را به دادگاه ارائه داديم و آن نهاد به دليل نشر اكاذيب شكايت كرده است. بدون اين كه ادله اي بر رد نشر اكاذيب ارائه كند.