ايران و جامعه اطلاعاتي
امروزه اغلب كشورهاي توسعه يافته جهان، بيش از آن كه به توليد و استخراج منابع معدني و مصنوعات صنعتي بپردازند، معمولاً در پي توليد و توزيع اطلاعات هستند. هم اينك برخي از كشورهاي آسيايي از جمله هند و پاكستان از طريق توليد نرم افزارهاي اطلاعات، منابع مالي معادل درآمد نفتي ايران را كسب مي كنند.
با اين كه ورود جامعه ايران به عرصه جامعه اطلاعاتي ديرهنگام بوده، ولي مي توان با تجهيز زيرساخت هاي اطلاعاتي جامعه و نيروي فعال آموزش ديده، اين عقب ماندگي را به شكل مناسبي جبران كرد. سمانه بامشاد با استفاده از سخنراني دكتر عقيلي سردبير مجله رسانه در زمينه جايگاه جامعه اطلاعاتي در ايران مطالبي را گرد آوري كرده است كه در پي مي آوريم.
ما در برهه اي حساس از تاريخ سياسي و اقتصادي به سر مي بريم، ورود ما به جامعه اطلاعاتي تعيين كننده است. پس براي ورود به جامعه اطلاعاتي، ابتدا بايد شناخت كافي از آن داشته باشيم. به عبارت ديگر جامعه اطلاعاتي، جامعه اي است كه در آن، اطلاعات تبديل به عناصر حياتي شده است. ژاپني ها از سه دهه پيش در جهت ترسيم اين جامعه اطلاعاتي كوشيده اند. امروزه كشورهاي توسعه يافته، توليد و درآمد خود را از راه اطلاعات كسب مي كنند كه از آن ميان مي توان به كشورهاي سوئد، آمريكا و كانادا اشاره كرد.
جامعه اطلاعاتي را مي توان نقطه عطف تاريخ ناميد، به طوري كه در تاريخ بشريت در اين دوره تحولات تاريخي زيادي اتفاق افتاده است. مارشال مك لوهان نظريه پرداز معروف ارتباطات، تحول تاريخي را ناشي از تاريخ دانسته است. وي به همين منظور، نظريه كهكشان را معرفي مي كند و در آن تمدن هاي مختلف از جمله تمدن هاي ابتدايي (شفاهي) گوتنبرك را مورد بررسي قرار مي دهد. در زمينه تمدن هاي شفاهي مي توان گفت كه در اواخر قرن ۱۹ براي اولين بار پيام هاي ارتباطي به صورت سيلك هاي ارتباطي مخابره مي شدند.
بعدها راديو اختراع شد و پيشرفت هاي ديگري نيز در زمينه ارتباطات آغاز شد و شتاب خيره كننده اطلاعات و اخبار باعث شد كه رسانه هاي جديدي پديد آيند و شايد از جديدترين رسانه هاي اطلاعاتي بتوان از دورنگار نام برد. امروز ما در ادامه عصر اطلاعات هستيم و در ادامه نظريه كهكشان مك لوهان هستيم، بنابراين عصر اطلاعات بر تمامي حوزه هاي اقتصادي و اجتماعي تأثير مي گذارد. به عبارت ديگر تعابير و تفاسيري همچون اقتصاد بدون ماده، وزن و اقتصاد ديجيتالي از جمله اين تأثيرات است.
همه كشورها به نوعي نيازمند تكنولوژي هستند و نظريه پردازان جامعه اطلاعاتي در موارد متعددي به اين مسأله اشاره كرده اند لذا ورود به جامعه هاي اطلاعاتي زمينه هاي خاصي را مي طلبد اما بدون زيرساختارهاي سخت افزاري اطلاعاتي نمي توان وارد جامعه اطلاعاتي شد. اگر قرار بود اين كار چند شبه يا چند روزه انجام شود، امكان پذير نبود. ليكن پيشرفت تدريجي تكنولوژي باعث به وجود آمدن اولين كامپيوترها شد كه بعدها اينترنت به صورت ابتدايي توسط ارتش آمريكا به وجود آمد. كم كم در دهه ۱۹۸۰ كامپيوترهاي شخصي جايگاه خود را در جامعه اطلاعاتي پيدا كردند، آنگاه در دهه بعد ۱۹۹۰ شبكه بين المللي و شبكه جهاني اينترنت به وجود آمد. عليرغم تحولات حاصله در زمينه تكنولوژي، ورود به جامعه اطلاعاتي داراي عوارض سياسي و اجتماعي است. بعضي از نظريه پردازان در مورد بحث اقتصادي جامعه اطلاعاتي تأكيد دارند. به عبارتي جامعه اطلاعاتي چه شاخص هايي را نشان مي دهد. در دهه ۱۹۷۰ ، ۶۵ درصد از درآمد آمريكا از طريق فروش مصنوعات صنعتي و كشاورزي بود، در حالي كه در دهه ۱۹۸۰ بيش از ۶۵ درصد درآمد آمريكا از راه فروش اطلاعات بوده است.
شيشه اي شدن ديوارهاي جغرافيايي كشورها نيز از عوامل تأثيرگذار جامعه هاي اطلاعاتي است، به طوري كه ديوارها ومرزهاي جغرافيايي همانند شيشه شكننده شده اند.
لذا در اين دوران، تعاريف جديدي از امنيت و دولت مطرح مي شود. حكومت ها و دولت ها در محدوده خود حكومت مي كردند و نمي توانستند به محدوده جغرافيايي ديگران نفوذ داشته باشند اما اكنون اين امر قابل دسترسي است و هيچ حكومت و دولتي نمي تواند در محدوده خود به حكومت بپردازد. به تعبيري دنيا به اندازه نصف صفحه مونيتور كامپيوتر است. پس اين تعبير اشاره به كوچكي دنيا دارد.لذا در عصر اطلاعات سرعت بسيار بالايي مي طلبد. اگر زماني در خبرگزاري ها جنگ اطلاعاتي ثانيه بود، هم اكنون جنگ اطلاعاتي صدم ثانيه است. به طور مثال وقتي خبر دستگيري صدام توسط يكي از خبرنگاران ايرنا براي اولين بار پخش شد، بعد از آن خبرگزاري رويتر تعداد زيادي خبر را كسب كرد كه نيم ساعت بعد محلي از اعراب در سايت خبري ايرنا نداشت. ورود به جامعه اطلاعاتي باعث مي شود حق انتخاب افراد بيشتر شود و همگان فرستنده و گيرنده پيام باشند. يكي از بزرگترين نشست هاي تاريخ بشر كه طي دو هفته گذشته در ژنو انجام پذيرفت و ۱۴۰ كشور جهان در آن شركت داشتند با موضوع اطلاعات آغاز شد.
خانم «اليزابت لانك ورث» مدير بخش جامعه اطلاعاتي يونسكو اعلام داشت: «براي اين كه جامعه اطلاعاتي قادر باشد علوم جديدي را توليد كند نيازمند ايجاد نهادهاي اجتماعي و محيط هاي ميان منطقه اي در درازمدت هستيم تا بر سر مسايل مربوط به اطلاعات و فناوري اجماع فكري داشته باشيم.»
پروفسور ارمان ماتلار استاد علوم ارتباطات دانشگاه پاريس مي گويد: اختلاف نظرهاي مربوط به راه هاي دستيابي به جامعه اطلاعاتي و به طور وسيع تر رابطه ميان فرهنگ هاي نظام نوين جهاني، شكل ژئوپلتيكي به خود گرفته اند كه بيم آن مي رود كه دولت آمريكا در اين زمينه تعامل جدي تري داشته باشد.
اين موضوع در كشور ما تا چند سال پيش اصلاً اهميتي نداشت ولي با اعزام هيأتي به اين نشست كشور ما در زمينه ورود به عرصه جامعه اطلاعاتي تكاني به خود داده است. ما نبايد به پديده جهاني شدن فقط به ديده تهديد نگاه كنيم بلكه فرصت هايي در زمينه به روز كردن اطلاعات و اصلاح كشاورزي، توليد ملي، علمي، اقتصادي و... ايجاد مي كند كه به خودي خود قابل تعمق است. متأسفانه در جهان در يك برهه از تاريخ بشر اتفاقاتي رخ داده كه ما ايراني ها در آن دوران نبوده و يا به عبارتي به تعطيلات تاريخي رفته ايم، دوراني همچون سنتي شدن و مدرنيته... كه هنگام بازگشت به آن عملاً يك قرن عقب بوده ايم.
اما با اين حال در ورود به جامعه اطلاعاتي جهان مي توانيم از مديريت قوي، نظارت و بهره وري استفاده كنيم. جمعيت ايران با دارابودن يكصدم جمعيت دنيا با داشتن ۷ صدم نفت دنيا و سومين منبع گاز جهاني مي تواند تأثيرگذار باشد لذا ايران با دارابودن ۵۰ درصد جوانان زير ۲۱ سال مي تواند گام هاي مؤثري در اين راه بردارد. ورود به جامعه اطلاعاتي نوعي التزام براي ما به وجود آورده است.
با اين كه ورود جامعه ايران به عرصه جامعه اطلاعاتي ديرهنگام بوده، ولي مي توان با تجهيز زيرساخت هاي اطلاعاتي جامعه و نيروي فعال آموزش ديده، اين عقب ماندگي را به شكل مناسبي جبران كرد. سمانه بامشاد با استفاده از سخنراني دكتر عقيلي سردبير مجله رسانه در زمينه جايگاه جامعه اطلاعاتي در ايران مطالبي را گرد آوري كرده است كه در پي مي آوريم.
ما در برهه اي حساس از تاريخ سياسي و اقتصادي به سر مي بريم، ورود ما به جامعه اطلاعاتي تعيين كننده است. پس براي ورود به جامعه اطلاعاتي، ابتدا بايد شناخت كافي از آن داشته باشيم. به عبارت ديگر جامعه اطلاعاتي، جامعه اي است كه در آن، اطلاعات تبديل به عناصر حياتي شده است. ژاپني ها از سه دهه پيش در جهت ترسيم اين جامعه اطلاعاتي كوشيده اند. امروزه كشورهاي توسعه يافته، توليد و درآمد خود را از راه اطلاعات كسب مي كنند كه از آن ميان مي توان به كشورهاي سوئد، آمريكا و كانادا اشاره كرد.
جامعه اطلاعاتي را مي توان نقطه عطف تاريخ ناميد، به طوري كه در تاريخ بشريت در اين دوره تحولات تاريخي زيادي اتفاق افتاده است. مارشال مك لوهان نظريه پرداز معروف ارتباطات، تحول تاريخي را ناشي از تاريخ دانسته است. وي به همين منظور، نظريه كهكشان را معرفي مي كند و در آن تمدن هاي مختلف از جمله تمدن هاي ابتدايي (شفاهي) گوتنبرك را مورد بررسي قرار مي دهد. در زمينه تمدن هاي شفاهي مي توان گفت كه در اواخر قرن ۱۹ براي اولين بار پيام هاي ارتباطي به صورت سيلك هاي ارتباطي مخابره مي شدند.
بعدها راديو اختراع شد و پيشرفت هاي ديگري نيز در زمينه ارتباطات آغاز شد و شتاب خيره كننده اطلاعات و اخبار باعث شد كه رسانه هاي جديدي پديد آيند و شايد از جديدترين رسانه هاي اطلاعاتي بتوان از دورنگار نام برد. امروز ما در ادامه عصر اطلاعات هستيم و در ادامه نظريه كهكشان مك لوهان هستيم، بنابراين عصر اطلاعات بر تمامي حوزه هاي اقتصادي و اجتماعي تأثير مي گذارد. به عبارت ديگر تعابير و تفاسيري همچون اقتصاد بدون ماده، وزن و اقتصاد ديجيتالي از جمله اين تأثيرات است.
همه كشورها به نوعي نيازمند تكنولوژي هستند و نظريه پردازان جامعه اطلاعاتي در موارد متعددي به اين مسأله اشاره كرده اند لذا ورود به جامعه هاي اطلاعاتي زمينه هاي خاصي را مي طلبد اما بدون زيرساختارهاي سخت افزاري اطلاعاتي نمي توان وارد جامعه اطلاعاتي شد. اگر قرار بود اين كار چند شبه يا چند روزه انجام شود، امكان پذير نبود. ليكن پيشرفت تدريجي تكنولوژي باعث به وجود آمدن اولين كامپيوترها شد كه بعدها اينترنت به صورت ابتدايي توسط ارتش آمريكا به وجود آمد. كم كم در دهه ۱۹۸۰ كامپيوترهاي شخصي جايگاه خود را در جامعه اطلاعاتي پيدا كردند، آنگاه در دهه بعد ۱۹۹۰ شبكه بين المللي و شبكه جهاني اينترنت به وجود آمد. عليرغم تحولات حاصله در زمينه تكنولوژي، ورود به جامعه اطلاعاتي داراي عوارض سياسي و اجتماعي است. بعضي از نظريه پردازان در مورد بحث اقتصادي جامعه اطلاعاتي تأكيد دارند. به عبارتي جامعه اطلاعاتي چه شاخص هايي را نشان مي دهد. در دهه ۱۹۷۰ ، ۶۵ درصد از درآمد آمريكا از طريق فروش مصنوعات صنعتي و كشاورزي بود، در حالي كه در دهه ۱۹۸۰ بيش از ۶۵ درصد درآمد آمريكا از راه فروش اطلاعات بوده است.
شيشه اي شدن ديوارهاي جغرافيايي كشورها نيز از عوامل تأثيرگذار جامعه هاي اطلاعاتي است، به طوري كه ديوارها ومرزهاي جغرافيايي همانند شيشه شكننده شده اند.
لذا در اين دوران، تعاريف جديدي از امنيت و دولت مطرح مي شود. حكومت ها و دولت ها در محدوده خود حكومت مي كردند و نمي توانستند به محدوده جغرافيايي ديگران نفوذ داشته باشند اما اكنون اين امر قابل دسترسي است و هيچ حكومت و دولتي نمي تواند در محدوده خود به حكومت بپردازد. به تعبيري دنيا به اندازه نصف صفحه مونيتور كامپيوتر است. پس اين تعبير اشاره به كوچكي دنيا دارد.لذا در عصر اطلاعات سرعت بسيار بالايي مي طلبد. اگر زماني در خبرگزاري ها جنگ اطلاعاتي ثانيه بود، هم اكنون جنگ اطلاعاتي صدم ثانيه است. به طور مثال وقتي خبر دستگيري صدام توسط يكي از خبرنگاران ايرنا براي اولين بار پخش شد، بعد از آن خبرگزاري رويتر تعداد زيادي خبر را كسب كرد كه نيم ساعت بعد محلي از اعراب در سايت خبري ايرنا نداشت. ورود به جامعه اطلاعاتي باعث مي شود حق انتخاب افراد بيشتر شود و همگان فرستنده و گيرنده پيام باشند. يكي از بزرگترين نشست هاي تاريخ بشر كه طي دو هفته گذشته در ژنو انجام پذيرفت و ۱۴۰ كشور جهان در آن شركت داشتند با موضوع اطلاعات آغاز شد.
خانم «اليزابت لانك ورث» مدير بخش جامعه اطلاعاتي يونسكو اعلام داشت: «براي اين كه جامعه اطلاعاتي قادر باشد علوم جديدي را توليد كند نيازمند ايجاد نهادهاي اجتماعي و محيط هاي ميان منطقه اي در درازمدت هستيم تا بر سر مسايل مربوط به اطلاعات و فناوري اجماع فكري داشته باشيم.»
پروفسور ارمان ماتلار استاد علوم ارتباطات دانشگاه پاريس مي گويد: اختلاف نظرهاي مربوط به راه هاي دستيابي به جامعه اطلاعاتي و به طور وسيع تر رابطه ميان فرهنگ هاي نظام نوين جهاني، شكل ژئوپلتيكي به خود گرفته اند كه بيم آن مي رود كه دولت آمريكا در اين زمينه تعامل جدي تري داشته باشد.
اين موضوع در كشور ما تا چند سال پيش اصلاً اهميتي نداشت ولي با اعزام هيأتي به اين نشست كشور ما در زمينه ورود به عرصه جامعه اطلاعاتي تكاني به خود داده است. ما نبايد به پديده جهاني شدن فقط به ديده تهديد نگاه كنيم بلكه فرصت هايي در زمينه به روز كردن اطلاعات و اصلاح كشاورزي، توليد ملي، علمي، اقتصادي و... ايجاد مي كند كه به خودي خود قابل تعمق است. متأسفانه در جهان در يك برهه از تاريخ بشر اتفاقاتي رخ داده كه ما ايراني ها در آن دوران نبوده و يا به عبارتي به تعطيلات تاريخي رفته ايم، دوراني همچون سنتي شدن و مدرنيته... كه هنگام بازگشت به آن عملاً يك قرن عقب بوده ايم.
اما با اين حال در ورود به جامعه اطلاعاتي جهان مي توانيم از مديريت قوي، نظارت و بهره وري استفاده كنيم. جمعيت ايران با دارابودن يكصدم جمعيت دنيا با داشتن ۷ صدم نفت دنيا و سومين منبع گاز جهاني مي تواند تأثيرگذار باشد لذا ايران با دارابودن ۵۰ درصد جوانان زير ۲۱ سال مي تواند گام هاي مؤثري در اين راه بردارد. ورود به جامعه اطلاعاتي نوعي التزام براي ما به وجود آورده است.
+ نوشته شده در یکشنبه بیست و سوم اسفند ۱۳۸۳ ساعت 13:53 توسط سمانه بامشاد
|
این وبلاگی در باره ارتباطات و جامعه اطلاعاتی است من فارغ التحصیل کارشناسی ارشد علوم ارتباطات هستم . در این وبلاگ می توانید مطالبی در باره فناوری اطلاعات و ارتباطات نیز بیابید