واشنگتن پريزم – محمد منصوری

"پادکستینگ " که از درهم آمیختن واژگان "آی پاد " و "برودکستینگ " به معنی "خبرپراکنی" شکل گرفته، روش جديدی است که بر طبق آن کاربران از سراسر دنیا می توانند فایل های صوتی یا تصویری منتقل شده به شبکه سراسری رایانه را که به گيرنده های دیجیتال خود (از جمله آی پاد) منتقل نمايند. این پدیده که کاربری آن در اواخر سال 2004 میلادی بالا گرفت، به آرامی جای خود را در دنیای اطلاعاتی گسترده و مستقل آینده بازمی نمايد. دنیای نوینی که درآن دانش به صورت اخبار، نه تنها یک طرفه بلکه همه جانبه و از طرف عامه فعال در صحنه مبادلات فرهنگی و اجتماعی در سراسر جهان عرضه می گردد.

با استفاده از فن آوری جدیدی که به واسطه استفاده از فایل های آراس اس در اختیار اتحادیه های شبکه ای ( تارنما های خبری و یا وبلاگ ها) قرار گرفته است، کاربران پس از ثبت نام درمیان مشترکان استفاده از پادکست مورد نظرشان، امکان دریافت تمامی تغییرات اعمال شده بر تارنما را می یابند. در نتیجه تنها لازم است اطلاعات جدید به دستگاه گيرنده دیجیتال منتقل شده و مورد استفاده قرار گیرند. پیشوند "پاد" از آنجائی به عنوان پادکست اضافه شده است که برخی از نخستین کاربران این روش ازگيرنده/ پخش کننده دیجیتال آی پاد برای انتقال و گوش دادن به این فایل های صوتی استفاده می کردند.

کوین مارکس روزنامه نگار، مهندس نرم افزار شرکت اپل و نویسنده وبلاگ "اپیوس اپیگون " در یکی از همایش های وبلاگ نویسان در سال 2003 برای نخستین بار تبدیل فایل های صوتی توسط نرم افزار "آی تونز " و انتقال آنان را به آی پاد به عموم عرضه نموده و در نتیجه موجبات حک کردن نشانی از آی پاد در نام گذاری این مفهوم جدید را پدید آورد. با این وجود، عنوان پادکستینگ به عنوان مترادفی برای وبلاگ های صوتی و یا رادیو های رایانه ای، غیر حرفه ای و مستقل، نخستین بار در مقاله ای از بن همرسلی در 12 فوریه 2004 و در روزنامه انگليسی گاردین استفاده گردید.

راه اندازی و استفاده از این روش خبرپراکنی نه تنها از لحاظ کمی بلکه از حیث کیفی نیز همه گیر شد. به عنوان مثال جان ادواردز سناتور دموکرات از کارولینای شمالی و معاون معرفی شده از طرف جان کری درانتخابات رياست جمهوری آمريکا در سال گذشته، شاید اولین سیاستمدار طراز اول آمریکائی باشد که از مارس 2005 اقدام به راه اندازی پادکست شخصی خود نموده است. این مرکز خبرپراکنی خصوصی در طی همان چند نسخه نخست، تمامی ویژگی های یک پادکست عمده و قابل اعتنا از جمله تغذيه الکترونیکی مشترکین، نوشتار توضیحی برای برنامه های صوتی ضبط شده، سؤالات مطرح شده از طرف شنوندگان و پاسخ های مربوطه، انتقادات، مباحثات و اظهار نظرهای سایر رسانه ها، امکانات پخش موسیقی و مواردی از این دست را در خود ایجاد کرده و به محلی برای نشر عقاید و دیدگاه های سناتور ادواردز مبدل شده است. همچنین جورج دبلیو بوش، رئیس جمهوری وقت آمریکا، نیز به تازگی به جمع خبرگزاران مستقل رایانه ای پیوسته و از طریق پادکست خصوصی خود به نشر سخنرانی ها و دیدگاه های سیاسی خود می پردازد.

مراکز خبرپراکنی سنتی نیز با سرعت بسیار زیادی پا به حیطه عملکرد و کارائی پادکست ها گشوده و با توجه به امکانات فراوانی که در اختیار داشتند، جایگاه محکم و ویژه ای را در اداره وبلاگ های صوتی برای خود فراهم آوردند. برنامه رادیوئی وب تاک شو نخستین شبکه خبری بود که در سپتامبر 2004 قالب پادکستینگ را نیز به کار مرسوم خود افزود. پس از آن شبکه رادیوئی کی او ام او درشهر سیاتل در ايالت واشنگتن، برنامه های شبکه کی اف آی از لوس آنجلس و دبلیو جی بی اچ ازشهر بوستون نیز به این جرگه پیوستند. بی بی سی نیز از اکتبرسال 2004 برنامه آموزشی را در این زمینه راه اندازی نمود که در ژانويه سال 2005 گسترده تر شده و عنوان "در زمان ما" در رادیوی بی بی سی 4 را به خود اختصاص داد. در همان ماه شبکه سی بی سی در کانادا نیز برنامه آزمایشی خود را برای پادکستینگ راه انداخته و همین فعالیت با رادیوی ملی آمریکا پیگیری شد.

این روند تا جائی پیش رفت که در ماه می سال 2005 فرایند مرسوم شبکه های رادیوئی تغییر یافته و اطلاعات تهیه شده توسط گروه های خبرگزاری خصوصی و مستقل رایانه ای، یکی از تغذیه کنندگان شبکه های خبری شدند.

با وجود آنکه پادکستینگ از نرم افزار طراحی شده آی تونز توسط شرکت اپل بهره جوئی نمودند، امکان استفاده از خدمات این روش اطلاع پراکنی توسط انواع پخش کننده های صوتی در بازار امروز امکان پذیر است. در واقع، بدون استفاده از هیچ وسیله میانی و تنها از طریق رایانه های شخصی که امکان وصل شدن به شبکه سراسری را دارند نیز می توان از پادکست های موجود استفاده نمود. شرکت اپل ازاواسط سال جاری به صورت فعال به بازار پادکستینگ وارد شده و این کار را با تهيه نرم افزاری برای جمع آوری و استفاده از پادکست ها و نهایتاً راهنمای جامعی برای راه اندازی پادکست های خصوصی با استفاده از نرم افزار ها و امکانات اپل، به انجام رساند. شرکت اپل اخيراً به بازارگزارش داد که تعداد مشترکین استفاده کننده از این سیستم حدود یک میلیون نفر می باشند.

آنچنان که به نظر می آید، شیوه های پخش دانش و خبرپراکنی خصوصی از طریق شبکه سراسری رایانه ای می رود تا سهم بسیار گسترده ای را در دنیای ارتباطات و اطلاعات آینده بازی نماید و در این میان سهم جامعه ایرانی به نسبت سایر ملل همچنان اندک مانده است. گرچه تعداد قابل ملاحظه ای از پادکست های ایرانی از جمله رایوی آزمایشی هفتگی در حال حاضر مشغول به تهيه برنامه های بسیار جالبی به زبان فارسی و نشر آن از طریق شبکه سراسری هستند، اما همچنان فضای بسیار گسترده ای برای فعاليت در این عرصه خالی مانده است. در این میان جای پادکست های متعدد ایرانی که به زبان انگلیسی به خبر پراکنی مستقل در مورد ایران و موضوعات مربوط به آن بپردازند نیز، بسیار خالی است. با اینکه تمامی انتقادات وارد آمده بر وبلاگ ها در مورد پادکستینگ هم مصداق دارند، نمی توان اهمیت آنان در بیرون کشیدن دنیای قدرتمند اطلاعات از دست انحصار شبکه های خبری را نیز نادیده گرفت. دنیای آینده، دنیای ارتباط مستقیم مردم از طریق شبکه های رایانه ایست و به این ترتیب جای این امیدواری هست که مالکيت اطلاعاتی شبکه های رادیوئی و تلویزیونی برای اولین بار در جهان نه فقط در اختیار عده ای معدود بلکه بر عهده تمامی مشارکت کنندگان جامعه انسانی باشد.